TẠI SAO PHẢI TINH CHỈNH ÂM SẮC (VOICING) CHO ĐÀN PIANO CƠ?

(Biên soạn bởi Hội đồng Kỹ thuật SOVACO Piano - Nhà Nhập Khẩu Since 2004)

Sở hữu một cây đàn piano cơ Nhật Bản chất lượng cao (như Yamaha, Kawai, U1H, v.v.) Since 2004 là niềm mơ ước của nhiều người. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng, âm thanh của đàn có thể thay đổi, không còn giữ được độ "ngọt" ban đầu. Nhiều người thường lầm tưởng rằng chỉ cần lên dây (Tuning) là đủ. Thực tế, Tuning chỉ điều chỉnh cao độ (điều chỉnh lực căng dây), còn để điều chỉnh "màu sắc" hay chất lượng âm thanh, bạn cần đến quy trình Tinh chỉnh âm sắc (Voicing).

I. TINH CHỈNH ÂM SẮC (VOICING) LÀ GÌ VÀ SỰ KHÁC BIỆT VỚI LÊN DÂY?

Lên dây (Tuning) là quy trình điều chỉnh lực căng của từng dây đàn để đảm bảo các nốt nhạc vang lên đúng cao độ chuẩn quốc tế (ví dụ: A=440Hz). Nếu đàn bị phô tiếng, bạn cần Tuning.

Tinh chỉnh âm sắc (Voicing) lại tác động trực tiếp vào cơ chế tạo ra âm thanh: búa đàn (búa felt). Quy trình này điều chỉnh mật độ và độ đàn hồi của lớp dạ búa, từ đó thay đổi cách búa tương tác với dây đàn, làm cho âm thanh trở nên sáng hơn (Bright) hoặc tối/ấm hơn (Mellow).

II. TẠI SAO BẠN PHẢI THỰC HIỆN VOICING CHO ĐÀN PIANO?

Voicing không phải là quy trình bảo dưỡng định kỳ bắt buộc như Tuning, nhưng nó cực kỳ cần thiết để duy trì trải nghiệm âm nhạc đỉnh cao, đặc biệt đối với các cây đàn có structural integrity tốt.

1. Khắc phục tình trạng âm thanh thay đổi do quá trình hao mòn tự nhiên

Theo thời gian, búa felt của đàn piano cơ sẽ bị hao mòn do va đập liên tục vào dây đàn. Các sợi dạ trên bề mặt búa bị nén chặt, làm cho búa trở nên cứng hơn. Khi búa cứng gõ vào dây, nó tạo ra âm thanh sắc, chói, thiếu độ sâu và mất đi dải động (dynamic range). Voicing giúp làm tơi lại các sợi dạ, khôi phục độ đàn hồi và làm ấm lại âm thanh.

2. Đảm bảo sự đồng đều âm sắc trên toàn bộ bàn phím

Đôi khi, do quá trình hao mòn không đều hoặc do các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến soundboard, một vài nốt nhạc có thể trở nên sáng hơn hoặc tối hơn so với phần còn lại của bàn phím. Điều này làm mất đi sự cân bằng và gây khó chịu cho người chơi. Quy trình Voicing cho phép kỹ thuật viên tinh chỉnh từng búa đàn để đảm bảo sự chuyển đổi âm sắc mượt mà từ âm trầm đến âm cao.

3. Cá nhân hóa âm thanh theo sở thích của người chơi

Mỗi người chơi có một sở thích âm thanh khác nhau. Có người yêu thích chất âm trầm ấm, sâu lắng của dòng Kawai, cũng có người lại ưa chuộng sự rực rỡ, sáng sủa đặc trưng của đàn Yamaha (như model Post-1980). Voicing là công cụ giúp kỹ thuật viên điều chỉnh "cá tính" của cây đàn để phù hợp nhất với phong cách âm nhạc của bạn.

III. QUY TRÌNH KỸ THUẬT TINH CHỈNH ÂM SẮC (VOICING) ĐƯỢC THỰC HIỆN NHƯ THẾ NÀO?

Đây là một quy trình đòi hỏi tay nghề cực cao và sự cảm âm tinh tế của kỹ thuật viên chuyên nghiệp. Tuyệt đối không tự ý thực hiện Voicing tại nhà vì có thể làm hỏng búa felt vĩnh viễn. Quy trình cơ bản bao gồm các bước:

• Kiểm tra tổng thể: Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra cao độ, bộ cơ (mechanical gradation weight) và tình trạng búa felt để đảm bảo đàn đang ở trong tình trạng kỹ thuật ổn định nhất trước khi thực hiện Voicing.
• Mài dạ búa (Filing/Sanding): Nếu búa bị hao mòn quá nhiều và có các vết hằn sâu của dây đàn trên bề mặt, kỹ thuật viên sẽ mài một lớp dạ mỏng trên bề mặt búa để khôi phục lại hình dáng chuẩn và tạo ra một bề mặt tiếp xúc mới, đều đặn hơn.
• Bấm dạ búa (Needling): Đây là bước cốt lõi của Voicing để làm Mellow (ấm) âm thanh. Kỹ thuật viên sẽ dùng những cây kim chuyên dụng để đâm vào các vị trí cụ thể trên búa Felt nhằm làm tơi các sợi dạ, giảm mật độ và tăng độ đàn hồi cho búa.
• Làm cứng búa (Hardening): Nếu âm thanh quá tối hoặc quá ấm (Mellow) đến mức bị "tịt", kỹ thuật viên có thể sử dụng các dung dịch làm cứng dạ chuyên dụng (voicing solution) để làm cho bề mặt búa cứng hơn, từ đó tạo ra âm thanh Bright (sáng) và rực rỡ hơn.

Hình: Kỹ thuật viên SOVACO Piano Since 2004 đang thực hiện quy trình Voicing chuyên sâu.